Tarih Bilimi Nedir 6

Tarih, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Tarih”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin yerı saf, bu olaylarla ilişkin bilgilerin aptalfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut anatomi-dışı farkı gözetmeksizin, bucak ve dem aralığının kestirildiği bir geçmiş dem dilimde, saik-sonuç ilişkisi kurup, vesika ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel niteliği olan disiplin olan gün, rastgele bir ilim kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her alanın güzeşteini inceleyebilecek denli geniş bir disiplindir. İnsanlık güzeştei kelam konusu olduğunda, gökçe yazının icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Tarihî tetkik, geçmiş zamandaki vakalara ilgili tüm bilgilerin, olayların vuku bulduğu devrin şartları dide önüne tuzakınarak, olası olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Tarih, yaşanmış olan olayların bir daha evetşanabilmesi kabil bir olasılık olmadığından tabiat bilimlerindeki kabil deney ve gözleme dayanamaz.

Tarih sözcüğünün Batı dillerindeki şerik alınlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (demeı “tahkik”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, çav alıntı aracılığıyla haber edinme anlamlarında kullanılan lafız, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının yerı saf çok daha geniş bir deme gönülğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve hatta tedricen tabiat bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanımıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden başka bir şey bileğildir.[5]