Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 10

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen enam şiirlerinin her çeşidine maruz ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, alaka eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile ilgili ve Türk’e özgü valörında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve belirli bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle alfabelan ve zamanla anonimlehandan bir nazım biçimidir. Türküler temel kuartetklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Türkülerdeki kuartetklere (üçlük veya ikilik bile mümkün) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise enam dilinde “ulama” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonrasında yine edilen ikilik (evet da daha çok) dizelerdir.

Türkünün belirli bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da rastgele bir enam şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü olabilir. Bu yüzden türkü tipinin en belirgin özelliği melodisidir. Türküler hece ölçüsünün her lakırtııbıyla söylenir. Doğrusu hece adetsı itibarıyla bir sınırlama olmaz.

Türkülerin muhteşem çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuşdolaşma. Türküler bu şekilde enamın malı olurlar ve enamın her kesimine hitap eden sanat adamılar tarafından albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan yaygın bir çalgı türüdür. Türküler çoğu kat, bir huy olayı evet da bir kahramanlık alınsında doğar ve yayılırlar. Türküler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, makam adlarının, hatta mevzuların dahi değiştiği görüldüğü için, nerede doğduklarını saptamak tabütüvanleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere göre usulsüz ve usullü yırler olarak dü kıvrım yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı içine kayran uzun havalardır. Usullü olan yırler grubunda ise çoğu kez künde havaları makam aldatmaır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da kırıntı çekicilik adı verilmektedir.

Türklerde işçiliklenen konulara göre bile sınıflama fail yazarlar vardır. Mevzularına göre yırler:

Ninniler
Çocuk yırleri
Natür yırleri
Aşk yırleri
Kahramanlık ve askeriye yırleri
Resim yırleri
İş yırleri
Katlıklı yırleri
Ölüm yırleri (Ağıt)
Katakulli yırleri
Zevk ve efsanevi yırleri
Efe ve derebeyi yırleri
Cinayetler ve elemklı olaylarla alakalı yırleri
Güldürücü yırleri